O Charles Henry Dow ήταν Αμερικανός δημοσιογράφος (1851 – 1902) και συνιδρυτής της Wall Street Journal. Ανέπτυξε μια σειρά αρχών για την κατανόηση και την ανάλυση της συμπεριφοράς της αγοράς που αργότερα έγινε γνωστή ως θεωρία Dow και αποτελεί την βάση της τεχνικής ανάλυσης.
Η θεωρία του Dow, βασίζεται αρχικά στην υπόθεση της αποτελεσματικής αγοράς, σύμφωνα με την οποία οι τιμές των μετοχών διαμορφώνονται ενσωματώνοντας όλες τις διαθέσιμες πληροφορίες. Η κερδοφορία, η αναγνώριση διατηρήσιμων ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων, οι πληροφορίες που σχετίζονται με εταιρίες του ίδιου κλάδου ή και του γενικότερου κοινωνικού και οικονομικού περιβάλλοντος καθώς και πολλές άλλες παράμετροι (γνωστές ή όχι σε όλους τους ενδιαφερόμενους) διαμορφώνουν την τιμή μιας μετοχής.
Επιπλέον περιέγραψε ότι οι αγορές εμφανίζονται με τρεις διαφορετικές τάσεις που μπορεί να διαρκέσουν ένα φυσικό έτος ή και πολύ περισσότερο. Οι τάσεις αυτές είναι:
- Πρωτογενής τάση. Διαρκεί από μήνες έως πολλά χρόνια και αποτελεί την σημαντικότερη κίνηση της αγοράς.
- Δευτερογενής τάση. Διαρκεί από εβδομάδες έως μερικούς μήνες
- Τριτογενή φάση. Διαρκεί μερικές μέρες (από μια εβδομάδα έως δέκα μέρες) ή και λίγες ώρες
Αναγνωρίζοντας αυτές τις διαφορετικές τάσεις, οι επενδυτές μπορούν να βρουν επενδυτικές ευκαιρίες. Φυσικά η πρωτογενής τάση είναι η βασικότερη και πρέπει να λαμβάνεται υπόψη, ωστόσο ευνοϊκές ευκαιρίες συνήθως εμφανίζονται όταν η δευτερογενή και τριτογενή τάση έρχεται σε αντίθεση με την πρωτογενή.
Λόγου χάρη αν η μετοχή μιας εταιρίας πιστεύεται ότι η έχει θετική πρωτογενή τάση, αλλά παρουσιάζει αρνητική δευτερογενή ή τριτογενή τάση, τότε με αυξημένη πιθανότητα εμφανίζεται μια επενδυτική ευκαιρία για αγορά της μετοχής σε χαμηλότερη τιμή. Από τα παραπάνω συνάγεται το συμπέρασμα ότι είναι ζωτικής σημασίας η σωστή αναγνώριση της πρωτογενούς τάσεως.
Οι πρωτογενείς τάσεις σύμφωνα πάντα με την θεωρία του Dow έχουν τρεις φάσεις. Λόγου χάρη για μια ανοδική αγορά οι φάσεις θα ήταν:
- Την φάση της συσσώρευσης, όπου οι τιμές αυξάνονται παράλληλα με την αύξηση του όγκου των συναλλαγών. Οι έξυπνοι επενδυτές αρχίζουν τη συσσώρευση για όσο διαρκεί αυτό το κλίμα, προτού σημειωθεί σημαντική αύξηση της τιμής.
- Την φάση της συμμετοχής του κοινού (ή της μεγάλης κίνησης), όπου η ευρύτερη αγορά αρχίζει να παρατηρεί την ανοδική τάση των τιμών (που είχαν ήδη παρατηρήσει οι έξυπνοι επενδυτές) και τρέχουν να αξιοποιήσουν την διαφαινόμενη άνοδο
- Την φάση της υπερβολής, όπου το ευρύτερο κοινό συνεχίζει να κερδοσκοπεί αλλά η τάση οδεύει προς το τέλος της. Οι έξυπνοι επενδυτές αρχίζουν να πραγματοποιούν πωλήσεις σε εκείνους που δεν έχουν ακόμα συνειδητοποιήσει ότι η τάση πρόκειται να αντιστραφεί.
Αντίστοιχα σε μια καθοδική αγορά οι φάσεις αντιστρέφονται. Η τάση θα ξεκινήσει με την φάση της υπερβολής, δηλαδή αυτοί που αναγνωρίζουν τα σημάδια αντιστροφής θα ξεκινήσουν τις πωλήσεις, θα ακολουθήσει η φάση της συμμετοχής του κοινού, ενώ στην τρίτη φάση το κοινό θα βρίσκεται σε απόγνωση και οι έξυπνοι επενδυτές που θα αναγνωρίσουν τα σημάδια θα ξεκινήσουν την φάση της συσσώρευσης.
Για την αναγνώριση των τάσεων ο Dow χρησιμοποίησε δύο δείκτες που αυτός και οι συνεργάτες του εφηύραν. Τον βιομηχανικό δείκτη (Dow Jones Industrial Average) και τον δείκτη μεταφορών (Dow Jones Transportation Average). Η υπόθεση εργασίας ήταν ότι εάν οι επιχειρηματικές συνθήκες ήταν ευνοϊκές, τότε αυτές θα αντικατοπτρίζονταν με ανοδικές τιμές στον αντίστοιχο βιομηχανικό δείκτη. Επομένως, η ανάγκη διανομής των παραγόμενων προϊόντων θα συμπαρασείρουν ανοδικά τις τιμές του δείκτη μεταφορών. Για να εδραιωθεί λοιπόν μια τάση, πρέπει οι δείκτες της αγοράς να αλληλοεπιβεβαιώνονται. Εάν λόγου χάρη ο βιομηχανικός δείκτης εμφανίζεται ανοδικός αλλά ο δείκτης μεταφορών παραμένει σε κύρια πτωτική τάση δεν πρέπει να υποθέσουμε ότι έχει ξεκινήσει μια νέα τάση.
Άλλο σημαντικό σημείο παρατήρησης είναι η παρακολούθηση του όγκου συναλλαγών. Γενικά ο όγκος συναλλαγών αυξάνεται όταν η τιμή κινείται προς την κατεύθυνση της κύριας τάσης, ενώ μειώνεται όταν η τιμή κινείται αντίθετα. Ο χαμηλός όγκος σηματοδοτεί μια αδυναμία στην τάση. Για παράδειγμα, σε μια ανοδική αγορά, ο όγκος αγορών θα πρέπει να αυξάνεται καθώς η τιμή αυξάνεται και να πέφτει κατά τη διάρκεια δευτερογενών πωλήσεων, επειδή οι επενδυτές εξακολουθούν να πιστεύουν στην κύρια ανοδική τάση. Εάν ο όγκος πωλήσεων αυξηθεί κατά τη διάρκεια μιας απόσυρσης, θα μπορούσε να είναι ένα σημάδι ότι περισσότεροι συμμετέχοντες στην αγορά στρέφονται πτωτικά.
Η αντιστροφή της πρωτογενής τάσης, εύκολα συγχέεται με μια δευτερογενή τάση. Είναι δύσκολο δηλαδή να προσδιοριστεί εάν μια άνοδος είναι αναστροφή μιας καθοδικής τάσης. Η θεωρία του Dow υποστηρίζει ότι η πιθανή αντιστροφή πρέπει να αποτυπώνεται και να επιβεβαιώνεται με την συγκριτική παρακολούθηση των δεικτών.